Vredesduif met olijftak in snavel.

Militair-industrieel complex

25-6-2024 De Amerikaanse president en oud-generaal Dwight Eisenhower waarschuwde de Amerikanen in 1961 voor de macht van wat hij het militair-industrieel complex noemde. Een netwerk dat bestaat uit het leger, de wapenindustrie, universiteiten en denktanks. Eisenhower had als president ondervonden dat deze organisaties zich verzetten tegen wapenbeheersing. En krachtig lobbyden voor hogere militaire uitgaven.

 

Militair-industrieel complex: een complottheorie?
De term militair-industrieel complex klinkt als een complottheorie. Militairen die samenspannen met wapenbedrijven, universiteiten en denktanks
- om het leger zo groot mogelijk te maken,
- met zoveel mogelijk moderne wapens, en
- met zoveel mogelijk vijanden om deze wapens tegen te gebruiken.

 

Beleidsontwikkeling
Het is geen complot, maar een beschrijving van hoe beleidsontwikkeling werkt. Als onze minister van Defensie een Defensienota schrijft waarin zij het defensiebeleid voor de komende jaren ontvouwt, is het logisch dat zij zich laat adviseren door deskundigen. Bijvoorbeeld door haar militairen. En als het leger nadenkt over nieuwe wapens is het logisch dat militairen overleggen met deskundigen uit de wapenindustrie en met bijvoorbeeld TNO Defensie en veiligheid.

 

En ook is het niet raar dat de ministers van Defensie en Buitenlandse Zaken nadenken over hoe je de bevolking overtuigt van oorlogen, hogere militaire uitgaven en meer militaire oefenterreinen. En dat je je dan laat adviseren door denktanks als Clingendael en The Hague Centre for Strategic Studies.

 

Vredesonderhandelingen staan niet op de agenda
Hoe logisch dit ook is, Wendela de Vries van Stop Wapenhandel signaleert ook problemen. Minister Kajsa Ollongren nodigde de wapenindustrie uit om samen met haar de Defensienota te schrijven. Een partij met commercieel belang bepaalt mede het militair beleid. 'Het militair-industrieel complex heeft weinig belang bij vrede of onderhandelen. Hoe langer de oorlogen in Oekraïne en Gaza duren, hoe meer geld naar de krijgsmacht en hoe meer profijt voor de wapenindustrie', schrijft De Vries.

 

Militaire ideologie
'Militairen en politici met oorlogszuchtige taal krijgen ruim baan in de media en worden nauwelijks kritisch bevraagd', schrijft De Vries. 'Simpele vijandbeelden verkopen goed in onzekere tijden.'

 

Eisenhower
De Amerikaanse president en oud-generaal Dwight Eisenhower waarschuwde de Amerikanen in 1961 waarschijnlijk niet voor niets voor de macht van het militair-industrieel complex. Want hij had als president ondervonden dat het militair-industrieel complex zich inzet voor hogere militaire uitgaven. Voor het beginnen en uitlokken van oorlogen. Voor het creëren van vijandbeelden die militaire uitgaven en oorlogen legitimeren. En tegen vredesonderhandelingen met gedemoniseerde tegenstanders.

Bron: Stop Wapenhandel