29-9-2026 In de uitzending van zondag 27 september viel vooral op wat Bureau Buitenland niet vertelde. Namelijk dat de Westerse sancties tegen Russische olietankers illegaal zijn. En dat het enteren van olietankers neerkomt op een oorlogsdaad, als het doel is de sancties te handhaven. De uitzending hielp mee de teloorgang van het internationaal recht te normaliseren. En zette kijkers op het verkeerde been.
Het teleurstellende halflege glas van Bureau Buitenland
'Goedenavond. Welkom bij Bureau Buitenland. Wij duiken vanavond in de schimmige wereld van de Russische schaduwvloot en hoe die erin slaagt sancties te omzeilen. Dan doen we met Karlijn Kuijpers, onderzoeksjournalist van NRC en Yvo Amar, sanctieadvocaat', zei Bram Vermeulen zondagavond 27 september bij de opening van het VPRO-televisieprogramma Bureau Buitenland.
Deskundigen
Onderzoeksjournalist Karlijn Kuijpers van NRC doet samen met haar collega Carola Houtekamer onderzoek naar economische sancties tegen Rusland en de Russische schaduwvloot. In 2025 wonnen zij voor hun artikel 'Poetin tankt bij Vlissingen' de Loep, de jaarlijkse prijs voor beste Nederlandstalige onderzoeksjournalistiek.
Advocaat Yvo Amar is een ervaren deskundige op het gebied van economische sancties. Hij is 'een veelgevraagd spreker op binnen- en buitenlandse conferenties en wordt geraadpleegd door de Europese Unie en de Verenigde Naties. Als veelgevraagd expert op het gebied van sancties wordt hij met regelmaat geïnterviewd door nationale en internationale nieuwszenders', schrijft hij op de website van zijn advocatenkantoor. In de uitzending vertelde hij dat hij Nederlandse en buitenlandse bedrijven helpt om aan de bestaande Amerikaanse en Europese economische sancties tegen Rusland te voldoen. 'Dus, hoe hou ik me aan de wet, eigenlijk, daar komt het op neer', vatte Bram Vermeulen samen.
Wat vertelt Bureau Buitenland?
Presentator Bram Vermeulen, winnaar van de prijs Journalist voor de Vrede 2025 van het Humanistisch Vredesberaad, en zijn gasten Karlijn Kuijpers en Yvo Amar vertelden in de uitzending dat de Verenigde Staten en de Europese Unie inmiddels 26.000 sancties aan Rusland hebben opgelegd. Variërend van bevriezingen van bankrekeningen tot invoer- en uitvoerverboden. De economische sancties hebben als doel de Russische economie te verzwakken. Waarbij het streven is dat diezelfde sancties niet de eigen economie verzwakken. Dat laatste is de reden dat de Europese Unie Russisch aardgas en uranium invoert. En dat lidstaten van de Europese Unie bij de formulering van sancties uitzonderingen bedingen. Zo mogen Griekse reders Russisch aardgas vervoeren en mogen Belgische diamanthandelaren zakendoen met Rusland, legde Yvo Amar uit.
Olie
Over de sanctionering van de oliehandel met Rusland is wel overeenstemming in de Europese Unie. De deskundigen legden uit dat die sancties ontweken worden door de Russische schaduwvloot. Onbekende scheepseigenaren en onbekende rederijen uit vaak onbekende landen blijven ondanks de sancties Russische olie vervoeren. Volgens Karlijn Kuijpers gaat het om ongeveer 1200 schepen, een vijfde van alle olietankers wereldwijd. Deze schepen vervoeren Russische olie die niet meer naar Europa gaat vooral naar China, India en Turkije.
Schepen geënterd
Verschillende Europese landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk, hebben het afgelopen jaar Russische olietankers geënterd. Het juridische geitenpaadje dat hiervoor werd gekozen is dat als een schip een zogenaamde valse vlag heeft, je het schip mag controleren. Om deze reden varen sinds enige tijd schepen van de schaduwvloot met een Russische vlag. Karlijn Kuijpers en Yvo Amar noemden dit 'een provocatie'.
Nederland heeft tot dusverre nog geen schepen met Russische olie geënterd. 'Is Nederland wat banger uitgevallen dan andere landen?' Op deze vraag van Bram Vermeulen antwoordde Karlijn Kuijpers dat enteren 'juridisch en politiek gevoelig' ligt.
Wat vertelt Bureau Buitenland niet?
Het glas van de uitzending van Bureau Buitenland was helaas halfleeg. De presentator en zijn gasten verzuimden te vertellen dat de Amerikaanse en Europese economische sancties in strijd zijn met het internationaal recht. Volgens het internationaal recht mag alleen de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties dit soort sancties opleggen. Individuele landen mogen dat niet. En het enteren van schepen die Russische olie vervoeren komt neer op een oorlogsdaad of piraterij als het enteren gaat om de handhaving van illegale economische sancties. Waarbij de kleur van de vlag als juridisch voorwendsel wordt gebruikt om de entering te legitimeren.
Teleurstellend
In de uitzending werden de economische sancties een wet genoemd. Terwijl ze illegaal zijn. Ook werd een Russische vlag op Russisch schip een provocatie genoemd. Terwijl het enteren van Russische schepen door zwaarbewapende Britse militairen 'een enorme provocatie is', zoals Karlijn Kuijpers terecht opmerkte. Het presenteren van een halfleeg glas helpt mee de teloorgang van het internationaal recht te normaliseren. En zet kijkers op het verkeerde been.
29-9-2026